Thứ Ba, ngày 19 tháng 4 năm 2011

Đạo làm con và đạo nghĩa vợ chồng trong ca dao, tục ngữ

Xưa nay, trong gia đình, đã là con, thì lấy chữ hiếu làm trọng. Đã có thời gọi là đạo hiếu hay đạo làm con. Đạo là một lối sống ngang hàng như khuôn phép của một tôn-giáo.
Nếu lấy việc phụng dưỡng cha mẹ và thờ cúng ông bà, tổ tiên làm đạo thì đó là điểm đặc sắc của văn hoá Việt Nam. Ngày nay mọi gia đình người Việt Nam chúng vẫn giữ được đạo hiếu, coi đó là giềng mối,  nền tảng gia đình Việt Nam.
Chính giềng mối đó đã được lưu truyền trong ca dao, tục ngữ:
Con người có bố có ông
Như cây có cội, như sông có nguồn
Làm trai nết đủ trăm đường
Trước tiên điều hiếu, đạo thường xưa nay
Công cha đức mẹ cao dày
Cưu mang trứng nước những ngày ngây thơ
Nuôi con khó nhọc đến giờ
Trưởng thành con phải biết thờ hai thân
Thức khuya dậy sớm cho cần
Quạt nồng ấp lạnh giữ phần đạo con.
    Khi nói về người phụ nữ Việt Nam, không thể không nói đến những đức tính: Trung hậu, thủy chung, chịu thương, chịu khó, thương chồng, thương con, một đời chăm lo hạnh phúc gia đình, tham gia tạo hạnh phúc chung cho cộng đồng và xã hội.
Có lẽ vì vậy, văn học dân gian, nhất là tục ngữ, ca dao đã khắc họa đậm nét về đức tính ấy của người phụ nữ. Người phụ nữ khi đã xuất giá vu qui thì trước hết phải nghĩ về chồng, không được có những cử chỉ, hành động khiến cho thiên hạ lầm tưởng rằng mình hãy còn xuân.
Đó chính là sự thủy chung xét ở góc độ nết na, đoan chính, cho nên:“
Có chồng bớt áo hai vai
Bớt màu trang điểm kẻo trai nó lầm”.
Đức tính của người phụ nữ còn thể hiện ở chỗ: khi đã lấy chồng rồi, dù người chồng âý có  nghèo khổ thế nào đi nữa, cũng không nên lấy đó làm khổ, làm nhục, mà trong hoàn cảnh ấy, vẫn luôn thương chồng, nghĩ về chồng:
Chồng ta áo rách ta thương
Chồng người áo gấm, xông hương mặc người”.
Một gia đình hạnh phúc, dù hoàn cảnh sống có thiếu thốn về vật chất, cuộc sống đạm bạc, nghèo khó, vẫn thương yêu nhau hết mực, vẫn thấy hạnh phúc:
“Râu tôm nấu với ruột bầu
Chồng chan, vợ húp gật đầu khen ngon”.
          Về phương diện đạo đức, cái đạo vợ chồng phải cùng nhau xây dựng, tạo nên hạnh phúc gia đình. Trong đó, vai trò người phụ nữ rất quan trọng. Đã là người vợ đoan chính, thủy chung thì lúc nào cũng nghĩ về chồng, về con, nghĩ đến gia đình, không bao giờ sa đà vào những thói hư tật xấu, những cám dỗ cuộc đời:
“Ai kêu xeo xéo bên sông
Tôi còn vá áo cho chồng tôi đây”.
Khi người chồng có việc phải đi xa, trong thời gian ấy, người phụ nữ chân chính thường nghĩ về chồng, chờ đợi thủy chung, giữ vững niềm tin vào hạnh phúc.
Chính điều ấy đã làm nên đạo đức, phẩm giá, tiết hạnh của người phụ nữ:
Chợ Bến Thành dời đổi
Người sao khỏi hợp tan
Xa gần giữ nghĩa tào khang
Chớ ham nơi quyền quí mà đá vàng xa nhau”.
Chén dĩa úp trong sóng còn va chạm. Trong đời sống vợ chồng đôi khi có hờn giận, bất hòa. Song những hờn giận, bất hòa chính là gia vị của cuộc sống vợ chồng, là quá trình  tìm hiểu tính tình của nhau, khắc phục nhược điểm, bổ sung mặt tốt cho nhau. Dù hờn giận đến mấy, người phụ nữ vẫn nhận thức được vai trò hòa giải, bỏ giận làm lành của mình:
Đốn cây ai nở dứt chồi
Đạo chồng nghĩa vợ giận rồi lại thương”.
Ca dao, tục ngữ là vốn văn học quí của dân tộc, đã được tổ tiên, cha ông ta đúc kết kinh nghiệm từ thực tiễn cuộc sống, trải qua hàng ngàn năm mà có được. Đạo làm con và tình nghĩa vợ chồng trong gia đình là những yếu tố chính xây dựng gia đình hanh phúc bền vững.
Đọc lại những dòng ca dao, tục ngữ nhân kỷ niệm Ngày gia đình Việt Nam năm nay, lòng người như rung động. Chính ca dao tục ngữ đã hình tượng hóa sinh động, phong phú, đáng cho ta suy ngẫm, vận dụng trong việc xây dựng gia đình và cuộc sống của mỗi người
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét